Zwalczanie szkodników pod audyt IFS i BRCGS – 10 wymagań 2026

BLOG

Czego wymaga audytor IFS Food, BRCGS i HACCP od programu zwalczania szkodników? 10 wymagań, lista działań korygujących, checklista i najczęstsze niezgodności.

Zwalczanie szkodników w zakładzie spożywczym to program wstępny (PRP) systemu HACCP, a nie krytyczny punkt kontrolny. Standardy IFS Food i BRCGS Food wymagają udokumentowanego, prewencyjnego programu pest control: umowy z kompetentną firmą DDD lub przeszkolonego personelu, planu rozmieszczenia urządzeń, rejestru inspekcji i zaleceń, analizy trendów, kontroli surowców na przyjęciu oraz zabezpieczenia budynku przed gryzoniami i owadami. Brak któregokolwiek z tych elementów to jedna z najczęstszych niezgodności podczas audytów certyfikacyjnych. W tym przewodniku, opartym na wymaganiach standardów oraz doświadczeniu specjalistów ds. DDD firmy Pest Ekspert z Torunia, wyjaśniamy, czego dokładnie oczekuje audytor i jak przygotować zakład krok po kroku.

Spis treści

Czym są IFS Food i BRCGS i dlaczego dotyczą Twojego zakładu?

IFS Food (International Featured Standards) powstał w latach 2001–2002 z inicjatywy niemieckich i francuskich federacji handlu detalicznego. Łączy wymagania GMP/GHP, HACCP i norm ISO w jeden audyt dla dostawców produktów marek własnych. Certyfikatu IFS oczekują m.in. sieci Lidl, Aldi, Kaufland, Metro, Auchan i Carrefour.

BRCGS Food (dawniej BRC Global Standard – Food) opracowało British Retail Consortium dla dostawców brytyjskich sieci handlowych. Obejmuje HACCP, system zarządzania jakością, środowisko zakładu, kontrolę procesu, kontrolę produktu i personel.

Oba standardy łączy jedna zasada: to zakład odpowiada za minimalizowanie ryzyka od szkodników. Firma DDD jest narzędziem realizacji programu, a nie przeniesieniem odpowiedzialności.

Ten artykuł jest dla Ciebie, jeśli prowadzisz zakład produkcji spożywczej, piekarnię, masarnię, mleczarnię, magazyn lub centrum logistyczne żywności i przygotowujesz się do audytu IFS, BRCGS, FSSC 22000 albo kontroli Sanepidu / IJHARS.

Zwalczanie szkodników a HACCP – program wstępny czy CCP?

To najczęstsze nieporozumienie w zakładach wdrażających HACCP.

  • Zwalczanie szkodników jest programem wstępnym (PRP) – tak jak higiena personelu, mycie i dezynfekcja czy szkolenia. HACCP dotyczy procesu produkcji, a szkodniki trzeba kontrolować w całym środowisku zakładu: w magazynie tak samo skutecznie jak na hali, wewnątrz i na zewnątrz budynku.
  • Stacja deratyzacyjna nie jest CCP. Nie należy traktować każdego karmnika ani bariery urządzeń jako krytycznego punktu kontrolnego.
  • Wyjątek: jeżeli zespół HACCP uzna, że w konkretnej strefie (np. produkt otwarty po obróbce cieplnej) obecność szkodników jest krytyczna dla bezpieczeństwa żywności, CCP brzmi „zero szkodników”, a program zwalczania staje się środkiem kontroli i monitorowania tego CCP.

Doświadczenie z praktyki: Audytor nie ocenia wyłącznie, czy w zakładzie są szkodniki. Ocenia, czy procedury są opisane, wdrożone i udokumentowane. Zakład bez ani jednego gryzonia, ale z nieaktualnym planem urządzeń i rejestrem bez wniosków, otrzyma niezgodność.

10 wymagań IFS i BRCGS wobec programu zwalczania szkodników

Wymagania obu standardów są w tym obszarze bardzo zbieżne. Oto, co musi być spełnione, aby przejść audyt bez uwag. Tak właśnie Pest Ekspert buduje programy pest control w zakładach na terenie Torunia, Bydgoszczy i całego regionu kujawsko-pomorskiego.

1. Kompetentna firma DDD lub przeszkolony personel

Zakład korzysta z usług kompetentnej firmy zwalczającej szkodniki albo zatrudnia wykwalifikowanych pracowników prowadzących regularne inspekcje. Przy własnym personelu konieczne jest oddzielne, zabezpieczone składowanie biocydów i środków myjących.

2. Umowa odzwierciedlająca rodzaj działalności

Kontrakt musi jasno określać: częstotliwość wizyt, zakres monitoringu (gryzonie, owady latające, biegające, szkodniki magazynowe), stosowane preparaty i zasady reagowania awaryjnego.

3. Plan rozmieszczenia urządzeń

Wszystkie stacje deratyzacyjne, chwytacze, lampy owadobójcze i pułapki feromonowe są ponumerowane i naniesione na plan zakładu. Numeracja na planie, w terenie i w rejestrze musi być identyczna.

4. Dokumentacja inspekcji, zaleceń i zabiegów

Chronologiczny rejestr każdej inspekcji, rekomendacji i wykonanego zabiegu oraz karty przeglądu pułapek (data, numer urządzenia, wynik, podpis technika).

5. Analiza trendów

Wyniki odczytów muszą być regularnie oceniane, a trendy analizowane. Sam rejestr nie wystarczy – audytor zapyta, co wynika z danych i jakie działania podjęto po wzroście odłowów.

6. Bezpieczny monitoring owadów

Lampy owadobójcze sprawne, właściwie rozmieszczone i nigdy nad otwartym produktem ani opakowaniami. Świetlówki bezodpryskowe lub osłonięte, wymieniane co sezon (wiosną). W strefach zagrożonych szkodnikami magazynowymi – pułapki feromonowe.

7. Kontrola surowców na przyjęciu

Każda dostawa surowców i opakowań jest sprawdzana pod kątem obecności szkodników. Zainfekowana partia mąki, ziarna lub kartonów to najczęstsza droga wprowadzenia wołków, mklików i karaczanów.

8. Magazynowanie minimalizujące ryzyko

Rotacja FIFO, odstępy od ścian, palety, porządek i higiena. Strefy podwyższonego ryzyka objęte programem monitoringu.

9. Szczelność budynku i otoczenia

  • odpływy kanalizacyjne z kratkami i syfonami,
  • uszczelnione przejścia rur przez ściany,
  • siatki w oknach otwieranych do wietrzenia,
  • szczelne drzwi i bramy przeładunkowe w strefach surowca, produkcji, pakowania i magazynów,
  • pielęgnowane, odchwaszczone tereny zielone wokół zakładu.

10. Bezpieczne stosowanie produktów biobójczych

Dokumentacja opisuje bezpieczne użycie przynęt i innych biocydów; dostępne są karty charakterystyki (SDS). Dobra praktyka IPM:

  • wewnątrz pomieszczeń produkcyjnych i magazynowych tylko nietoksyczne bloczki monitorujące lub chwytacze; rodentycydy wewnątrz wyłącznie awaryjnie, czasowo i za zgodą kierownictwa,
  • stacje zewnętrzne mocowane na stałe, oznakowane, zamykane na klucz lub plombowane,
  • bloczki mocowane na drucie, nadgryzione zabierane i utylizowane przez firmę DDD.

Wskazówka eksperta Pest Ekspert: Integrowana metoda zwalczania szkodników (IPM) oznacza kolejność: najpierw prewencja i metody niechemiczne, dopiero potem selektywne preparaty o niskiej toksyczności w formie przynęt. Audytorzy IFS i BRCGS traktują IPM jako standard, nie opcję.

Lista działań korygujących – dokument, o który pyta każdy audytor

Inspekcja nie kończy się na odczycie pułapek. Musi zakończyć się wnioskami i działaniami korygującymi dotyczącymi sprzątania, magazynowania, gospodarki odpadami i stanu budynku. Zapisuje się je w „Liście działań korygujących”.

Przykład praktyczny: Technik podczas wizyty 11.10.2026 stwierdza nieuszczelnione przejścia rur w ścianie magazynu surowców. Wpis: działanie korygujące „uszczelnić przejścia rur”, zlecający – technik DDD, termin – 2 dni robocze, wykonano 13.10.2026 – podpis kierownika utrzymania ruchu, sprawdził – pełnomocnik ds. jakości. Do czasu usunięcia nieszczelności firma DDD ustawia dodatkowe pułapki i kontroluje je codziennie lub dwa razy w tygodniu.

Dobre praktyki: dokumentacja fotograficzna niedociągnięć oraz co najmniej raz w roku wspólna inspekcja przedstawiciela zakładu z technikiem DDD. Audytor sprawdza, czy te same zalecenia nie powtarzają się w kolejnych raportach – to dowód, że działania korygujące nie są zamykane.

IFS Food vs BRCGS – porównanie wymagań dotyczących szkodników

Poniższa tabela zestawia wymagania obu standardów w obszarze pest control:

Obszar IFS Food BRCGS Food
Odpowiedzialność Zakład odpowiada za minimalizowanie ryzyka Zakład odpowiada za minimalizowanie ryzyka
Realizacja programu Kompetentna firma DDD lub przeszkolony personel Kompetentna firma DDD lub przeszkolony personel
Plan urządzeń Wymagany, z numeracją Wymagany, z numeracją
Analiza trendów Wymagana Wymagana, silny nacisk na wnioski i działania
Urządzenia mające kontakt z surowcem W ramach ogólnej inspekcji Wyraźnie wskazana inspekcja urządzeń podatnych na zasiedlenie
Kontrola surowców na przyjęciu Wymagana Wymagana
Biocydy wewnątrz Zgodnie z IPM, awaryjnie i po analizie ryzyka Zgodnie z IPM, awaryjnie i po analizie ryzyka

Wniosek: merytorycznie oba standardy są niemal identyczne – zakład przygotowany pod jeden z nich spełnia w tym obszarze wymagania drugiego.

8 najczęstszych niezgodności wykrywanych podczas audytu

  1. Plan rozmieszczenia urządzeń niezgodny ze stanem faktycznym.
  2. Rodentycydy w stacjach wewnątrz hali bez uzasadnienia awaryjnego.
  3. Lampy owadobójcze nad otwartym produktem lub z nieosłoniętymi świetlówkami.
  4. Rejestr odczytów bez analizy trendów i bez działań po wzroście odłowów.
  5. Brak dowodów zamknięcia działań korygujących – te same zalecenia powtarzają się w kolejnych raportach.
  6. Nieszczelne bramy przeładunkowe, brak siatek w oknach, niezabezpieczone przejścia rur.
  7. Brak kart charakterystyki stosowanych biocydów.
  8. Umowa z firmą DDD nieodzwierciedlająca realnego zakresu produkcji.

Checklista: czy Twój zakład jest gotowy na audyt?

  • Umowa z firmą DDD z określonym zakresem i częstotliwością wizyt
  • Aktualny plan rozmieszczenia urządzeń z numeracją
  • Chronologiczny rejestr inspekcji i odczytów
  • Analiza trendów z ostatnich 12 miesięcy
  • Lista działań korygujących z datami zamknięcia
  • Karty charakterystyki (SDS) wszystkich biocydów
  • Certyfikaty i uprawnienia techników DDD
  • Brak rodentycydów wewnątrz stref produkcyjnych
  • Lampy owadobójcze poza strefą otwartego produktu, świetlówki osłonięte
  • Procedura kontroli dostaw pod kątem szkodników
  • Przegląd szczelności budynku (drzwi, bramy, okna, rury, kanalizacja)

Jak wybrać firmę DDD do zakładu spożywczego?

Firma DDD przygotowująca zakład pod audyt IFS/BRCGS powinna:

  • przeprowadzić inspekcję wstępną (audyt zerowy) i doradzić w metodach prewencyjnych,
  • wdrożyć monitoring wszystkich szkodników, które występowały, występują lub mogą wystąpić,
  • prowadzić dokumentację w układzie wymaganym przez standard,
  • stosować IPM i preparaty dopuszczone do stref żywnościowych,
  • znać GMP/GHP i HACCP, szkolić personel i współpracować z zespołem HACCP.

Doświadczenie z praktyki: Najczęstszym powodem zmiany firmy DDD przed audytem nie jest skuteczność zabiegów, lecz dokumentacja – raporty bez wniosków, plany bez aktualizacji i brak odpowiedzi na pytania audytora. Wybieraj partnera, który rozumie standard, a nie tylko wykłada pułapki.

Pest control w praktyce – Toruń, Bydgoszcz i region kujawsko-pomorski

Województwo kujawsko-pomorskie to silny region przetwórstwa spożywczego – piekarnie, zakłady mięsne, mleczarnie, przetwórnie owocowo-warzywne i centra logistyczne sieci handlowych. Wiele z nich dostarcza produkty marek własnych i podlega audytom IFS Food lub BRCGS.

Pest Ekspert z siedzibą w Toruniu obsługuje zakłady produkcyjne i magazyny spożywcze w Toruniu, Bydgoszczy, Grudziądzu, Włocławku, Inowrocławiu i okolicach. Zakres współpracy obejmuje audyt zerowy, projekt i montaż monitoringu, regularne inspekcje, analizę trendów oraz pełną dokumentację przygotowaną pod audyt certyfikacyjny. Krótki czas dojazdu pozwala reagować awaryjnie w ciągu 24 godzin.

Przykład praktyczny: Zakład przetwórstwa w okolicach Bydgoszczy przed audytem BRCGS miał kompletny rejestr odczytów, ale bez analizy trendów i z rodentycydami w stacjach wewnętrznych. Po przejściu na nietoksyczne bloczki monitorujące, wprowadzeniu kwartalnej analizy trendów i uporządkowaniu listy działań korygujących audyt zakończył się bez niezgodności w obszarze pest control.

Podsumowanie

Program zwalczania szkodników pod IFS i BRCGS to nie formalność, lecz element systemu bezpieczeństwa żywności, który audytor sprawdza w pierwszej kolejności. Najważniejsze wnioski:

  1. Zwalczanie szkodników to program wstępny (PRP), nie CCP – ale musi być opisane, wdrożone i udokumentowane.
  2. Audytor sprawdza umowę, plan urządzeń, rejestr, analizę trendów i listę działań korygujących.
  3. Wewnątrz stref produkcyjnych stosuje się wyłącznie nietoksyczne bloczki i chwytacze.
  4. Lampy owadobójcze nigdy nad otwartym produktem; świetlówki osłonięte.
  5. Szczelność budynku i kontrola dostaw to pierwsza linia obrony.
  6. Najczęstsza niezgodność to niespójna dokumentacja, nie infestacja.
  7. Profesjonalny partner, taki jak Pest Ekspert, łączy monitoring, zabiegi i dokumentację w jeden system zgodny ze standardem.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy zwalczanie szkodników jest CCP w HACCP?

Nie. Jest programem wstępnym (PRP). Wyjątkowo zespół HACCP może ustanowić CCP „brak szkodników” w konkretnej strefie – wtedy program zwalczania jest środkiem kontroli tego CCP.

Jak często firma DDD powinna odwiedzać zakład spożywczy?

Częstotliwość wynika z analizy ryzyka i jest zapisana w umowie. W zakładach spożywczych standardem są wizyty co najmniej raz w miesiącu, a przy stwierdzonej aktywności gryzoni kontrole codzienne lub dwa razy w tygodniu do czasu jej ustania.

Czy można stosować trutki na gryzonie wewnątrz hali produkcyjnej?

Zgodnie z IPM wewnątrz stosuje się nietoksyczne bloczki monitorujące i chwytacze. Rodentycydy wewnątrz dopuszcza się wyłącznie awaryjnie, czasowo i po analizie ryzyka.

Jakie dokumenty pest control sprawdza audytor IFS lub BRCGS?

Umowę z firmą DDD, plan rozmieszczenia urządzeń, rejestr inspekcji i odczytów, analizę trendów, listę działań korygujących z dowodami zamknięcia, karty charakterystyki biocydów oraz certyfikaty i uprawnienia techników.

Czym różnią się wymagania IFS Food i BRCGS w zakresie szkodników?

Merytorycznie są niemal identyczne. BRCGS kładzie większy nacisk na analizę trendów oraz inspekcję urządzeń mających kontakt z surowcem, podatnych na zasiedlenie przez szkodniki.

Ile kosztuje program zwalczania szkodników dla zakładu spożywczego?

Cena zależy od powierzchni, liczby punktów monitoringu, częstotliwości wizyt i zakresu dokumentacji. Każdy obiekt wyceniamy indywidualnie po bezpłatnej inspekcji wstępnej. Pest Ekspert zapewnia zarówno zabiegi, jak i kompletną dokumentację pod audyt.

Przygotowujesz zakład do audytu IFS lub BRCGS?

Pest Ekspert świadczy kompleksowe usługi DDD (dezynsekcja, deratyzacja, dezynfekcja) dla zakładów produkcyjnych i magazynów spożywczych na terenie Torunia, Bydgoszczy, Grudziądza i całego województwa kujawsko-pomorskiego. Gwarantujemy dokumentację zgodną ze standardem, certyfikowane metody i szybki czas reakcji.

Zadzwoń: 661 866 701

Zadzwoń